Richting bepalen
Leiderschap binnen CX: je team kijkt niet naar je strategie, maar naar jou
13 oktober 2026
|
Geschreven door:Milan Heiligers
Stel: het managementteam (MT) presenteert de nieuwe klantvisie. Mooie slides, een sterke klantbelofte en een directeur die met overtuiging zegt dat de klant voortaan op nummer 1 staat.
Een week later zit hetzelfde MT bij elkaar. Het eerste agendapunt gaat over kosten en efficiency. Het tweede over de planning van een groot IT-project. De klant? Die schuift door naar de volgende keer.
Niemand zegt er iets van, maar iedereen heeft het gezien.
Dat is precies waar leiderschap binnen CX om draait. Medewerkers weten echt niet letterlijk wat er in de strategie staat. Ze voelen hoe de organisatie handelt en kijken naar wat hun leidinggevende doet. En dat bepaalt of klantgericht werken echt van papier komt, of dat het een mooi plan blijft.
Ik zie dit in veel organisaties gebeuren. Dit werd nog eens extra pijnlijk duidelijk toen we tijdens ons eigen klantevent in gesprek gingen met 10 grote organisaties uit allerlei sectoren. De organisaties waar het lukte, hadden drie dingen op orde. De organisaties waar het vastliep, misten er minstens één.
In dit artikel lees je waarom CX-leiderschap de bouwsteen is die het verschil maakt. Ook sta ik stil bij wat onderzoek daarover zegt en wat je als leider morgen al anders kunt doen.
Klantgerichte cultuur: waar loopt het vaak vast?
De meeste organisaties hebben de managementkant van CX inmiddels goed ingericht. Er is een meethuis, de belangrijkste klantreizen zijn in kaart gebracht en er zijn KPI’s waarop het MT stuurt. In termen van het CXPA-model: de pijlers rond klantinzicht en meten staan. Erg belangrijk wat ons betreft, want zonder die basis weet je niet waar je staat.
Toch krijgen ze klantbeleving nog niet van papier. Want een dashboard verandert geen gedrag.
Je weet inmiddels dat ik fan ben van het CXPA-model. Het model van de Customer Experience Professionals Association heeft vijf pijlers. Eén daarvan is klantgerichte cultuur & verantwoordelijkheid. En dat is de pijler waar het in de praktijk het vaakst vastloopt. Logisch, want cultuur is een groot woord. Je kunt er geen KPI op zetten en hopen dat het goed komt.
Wat moet je dan inrichten om die pijler echt te laten werken? Volgens mij drie bouwstenen:
- 1. Inrichting van CX.
Klantgerichte processen, KPI’s, heldere rollen en afspraken over wie waarover beslist. Zodat klantgericht werken niet afhangt van de goede wil van een paar enthousiastelingen.
- 2. CX-leiderschap.
Leiders die het gedrag laten zien dat ze van hun mensen vragen. Elke dag, ook als het even niet uitkomt.
- 3. Gedrag van medewerkers.
Collega’s die weten wat klantgericht handelen in hun eigen rol betekent, en die het ook kunnen en mogen doen.
Alle drie zijn onmisbaar. Heb je ze alle drie op orde, dan ontstaat er een vliegwiel. Goede processen maken klantgericht gedrag makkelijker. Leiders tonen en belonen dat gedrag. En medewerkers laten zien dat het werkt.
Ontbreekt er één? Dan loopt het vast. En vaak is dat de bouwsteen rondom CX-leiderschap.
Waarom leiderschap binnen CX de doorslag geeft
Medewerkers hebben een feilloos gevoel voor wat er echt belangrijk is. Niet wat er op de muur staat, maar wat er gebeurt als het spannend wordt. Wie krijgt er een compliment? Waar gaat het MT-overleg echt over? Wat gebeurt er als een medewerker iets extra’s doet voor een klant en daardoor zijn doelen niet haalt?
Uit al die signalen samen ontstaat wat onderzoekers het serviceklimaat noemen. Dat is het gedeelde beeld van medewerkers over hoe belangrijk service en klantbeleving echt zijn. Anderen hebben het dan trouwens over dienstverlening of klantbediening. Geef het beestje een naam.
En dat serviceklimaat doet ertoe. Een grote meta-analyse van 58 steekproeven met ruim 9.000 deelnemers bevestigt dat. Het serviceklimaat is de ontbrekende schakel tussen wat er binnen een organisatie gebeurt en wat klanten ervaren. Leiderschap bleek een van de factoren die dat klimaat sturen (Hong e.a., 2013).
Recenter onderzoek maakt het nog concreter. Als een teamleider zelf klantgericht is, wordt het klantgerichte klimaat in het team sterker. En dat leidt weer tot een hogere klanttevredenheid (Zhao, Fu en Liang, 2023).
Ons standpunt: leiderschap is de bouwsteen die de andere twee laat draaien. Een goede inrichting van CX zonder voorbeeldgedrag blijft papier. Medewerkers zonder steun van hun leidinggevende haken na een paar pogingen af.
Niet elke leider heeft hetzelfde effect
Leuk, maar welke leider bedoelen we dan? De directeur, of de teamleider op de werkvloer?
Het antwoord is: allebei, maar de effecten zijn niet overal even sterk. Onderzoek bij een bank met 575 medewerkers in 110 teams maakt dat duidelijk. De klantgerichtheid van de senior manager had vooral effect op teams in de backoffice. Bij teams met direct klantcontact maakte juist de directe leidinggevende het verschil (Herhausen e.a., 2017).
Dat is logisch als je erover nadenkt. Een medewerker aan de telefoon ziet elke dag hoe zijn teamleider reageert op een lastige klant. Een collega op de afdeling vergunningen of facturatie staat verder van de klant af. Die kijkt naar het management om te snappen waarom het ertoe doet.
Voor gemeenten en grote organisaties met een flinke backoffice is dit een belangrijk inzicht. Juist daar moet het management zichtbaar en geloofwaardig zijn. De onderzoekers verwachten bovendien dat de rol van senior managers als voorbeeld alleen maar groter wordt, nu het directe klantcontact in veel organisaties afneemt of via AI loopt.
De valkuil: zichtbaar zijn is nog geen voorbeeld geven
Veel leiders weten dat ze het goede voorbeeld moeten geven. Dus gaan ze de werkvloer op. Een dag meelopen op het klantcontactcentrum, een ronde langs de teams, een keer meeluisteren met gesprekken.
Goed bedoeld. Maar het kan averechts werken.
Want wat gebeurt er als je als leider vraagt waar het schuurt, en daarna gebeurt er niets? Dan heb je verwachtingen gewekt die je niet waarmaakt. Medewerkers trekken hun conclusie: het is niet geloofwaardig.
Klantbelever Rinus beschreef dit al in zijn artikel over de klantgerichte organisatie. Praat een leider enthousiast over de klant, maar legt hij elke beslissing langs de lat van kosten? Dan is hij niet geloofwaardig. Woord en daad moeten kloppen en met elkaar in lijn zijn.
Wat een klantgerichte leider wel doet
Wat werkt dan wel? Onderzoek naar dienend leiderschap geeft een mooie richting. Een meta-analyse over 58 steekproeven met ruim 16.000 respondenten laat zien wat dienende leiders opleveren. Leiders die hun mensen ondersteunen en ruimte geven, hangen samen met meer klantgerichtheid en betere prestaties van medewerkers. En met minder stress en minder vertrekplannen (Jaramillo, Johnson en Friend, 2023).
Vertaald naar de praktijk zie ik vijf gedragingen die het verschil maken:
- 1. Begin bij de klant.
Zet klantinzichten bovenaan de agenda van het MT-overleg, niet onderaan. En maak het tastbaar en invoelbaar. Een klantverhaal van vijf minuten zegt namelijk vaak meer dan tien grafieken.
- 2. Volg op wat je ophaalt.
Ga je de werkvloer op, kom dan terug met wat je hebt opgelost. Ook als het een klein probleem is. Juist dan.
- 3. Haal drempels weg.
Vraag je medewerkers niet om klantgerichter te zijn, maar leg bloot wat ze juist tegenhoudt om klantgericht te zijn. Zes schermen en twee systemen om een simpele vraag van een klant te beantwoorden? Onwenselijk! Haal de fricties voor je collega’s weg.
- 4. Beloon het juiste gedrag.
Geef een compliment aan de medewerker die net dat stapje extra zetten, ook als het tien minuten langer duurt om de klant goed te woord te staan.
- 5. Ben eerlijk over keuzes.
Soms maak je andere keuzes. Prima, maar leg dan uit waarom. Dat maakt je geloofwaardiger dan doen alsof de klant altijd voorgaat.
In ons artikel over klantgericht veranderen met een goed verhaal gaan we hier dieper op in.
Leiderschapsgedrag kun je ook veranderen
Nu denk je misschien: mooi lijstje, maar zo werkt het niet. Leiders hebben net als iedereen hun gewoontes, hun agenda en hun druk van boven.
Klopt. En daarom moet je gedrag leiders net zo serieus nemen als het gedrag van medewerkers. Een inspirerende sessie op de hei is leuk. Maar na twee weken is iedereen weer terug in het oude patroon.
In de Improof CX realisatiemethode kijken we daarom ook naar leiders als groep waarvan je gedrag wilt veranderen. Het model beschrijft zes fases, van intentie tot inbedding. Bij leiders zie je vaak dat de intentie er zeker wel is, maar dat het vastloopt bij concreet gedrag of bij herhaling van dat specifieke gedrag. Daar zetten we gerichte gedragsinterventies op in. Zodat klantgericht leiderschap niet afhangt van een goede dag, maar de normale manier van werken wordt.
Pragmatische tip: kies als MT een gedraging uit het lijstje hierboven. Spreek af dat iedereen die de komende zes weken laat zien. Bespreek in elk MT-overleg kort hoe het ging.
Conclusie: zonder voorbeeld geen vliegwiel
Klantbeleving krijg je niet van papier met alleen een meethuis en een set KPI’s. Voor de CXPA-pijler klantgerichte cultuur heb je inrichting, CX-leiderschap en klantgericht gedrag van medewerkers nodig. Alle drie.
Maar als ik er één moet kiezen die de rest in beweging zet, dan is het leiderschap. Het hoeft niet groots en meeslepend. Het vraagt dat je doet wat je zegt, dat je opvolgt wat je belooft en dat je drempels wegneemt voor je collega’s. Elke dag opnieuw. Want ook als het vliegwiel eenmaal draait, heeft het continu aandacht nodig.
Aan de slag met leiderschap binnen CX
Hoe staat het met de drie bouwstenen in jouw organisatie? En welke heeft nu de meeste aandacht nodig? Wil je weten hoe de Improof CX realisatiemethode werkt, ook voor je leiders? Download het Improof CX realisatiemodel of lees meer over ons traject klantgericht leiderschap. Wil je liever eerst sparren? Stuur me een bericht, ik denk graag met je mee.